Bel Fıtığı ve Bel Ağrısı Aynı Şey Değildir ve Neden Aynı Şey Değildir?

Bel ağrısı, modern sağlık hizmetlerinde en sık görülen şikayetlerden biridir ve insanların yüzde seksenini hayatlarının bir noktasında etkiler. Grip ve nezle kadar yaygındır desek yanlış olmaz. Ancak yaygın bir yanılgı devam etmektedir: tüm bel ağrılarının bel fıtığından  kaynaklandığı düşüncesidir bu. Aslında bunlar iki farklı klinik durumdur. Aradaki farkı anlamak, doğru tanı ve etkili tedavi için çok önemlidir.  Bu sayede hastada ki gereksiz korkuyu azaltabiliriz. Bu farkı anlamak ayrıca tıbbi müdahalelerden kaçınmak için de çok önemlidir.

Bel Fıtığı yani Fıtıklaşmış Disk Nedir?

Omurga, omurlar arası disklerle (amortisör görevi gören jel benzeri yastıkçıklar) ayrılmış omurlardan oluşur. Fıtıklaşmış disk, içteki pulposus çekirdeğinin (jel gibi bir yapı) dıştaki anulus fibrozustaki (jeli saran lifçikler) bir yırtıktan dışarı çıkmasıyla oluşur. Bu durum, diske hemen komşu olan ve bacağa giden sinirleri (spinal sinirleri) sıkıştırarak, yayılan bacak ağrısı (siyatik), uyuşma veya güçsüzlük gibi semptomlara yol açabilir. Ancak bu bel fıtıkları her zaman ağrı yapmaz. Şöyle belirtmekte fayda var her bel fıtığı, bel ağrısı yapmaz. Hatta bel fıtığı (fıtıklaşmış diskleri) olan birçok kişide hiçbir semptom ve şikayet olmayabilir. Burayı iyi anlamamız gerekir.  Emar çalışmaları, hiçbir şikayeti olmayan  yetişkinlerin %30'una kadarının bel fıtığı olduğunu göstermektedir. Yani bu şekilde ki hasta grubunda bel fıtığı var ancak bel ağrısı yoktur. Tam tersi de geçerlidir. Hastada bel fıtığı hiç yokken bel ağrısı da olabilir. Burada hekimin rolü çok önemlidir. Bu rol doğru tanı ve doğru tedaviyi seçmektir.

Bel Ağrısı Nedir?

Bel ağrısı bir şikayettir yani tıp dilinde semptomdur; bir tanı asla değildir. Kas gerginliği, bağ yaralanması, kötü duruş, dejeneratif eklem hastalığı, sakroiliak disfonksiyon ve hatta psikososyal stresten kaynaklanabilir. Yani onlarca farklı nedeni olabilir. Fıtıklaşmış bir diskten kaynaklanan radiküler ağrının aksine, mekanik sırt ağrısı genellikle lokalizedir (belli bir bölgededir), belirli hareketlerle kötüleşir ve dinlenme veya fizik tedavi ile düzelir. Daha da önemlisi, akut (ani) sırt ağrısı vakalarının büyük çoğunluğu, görüntüleme veya ameliyat olmadan bile haftalar içinde iyileşir. Kendiliğinden bile iyileşebilir. Ama mutlaka beyin ve sinir cerrahisi uzmanına danışmakta fayda vardır. Yukarıda yazdığımızı tekrarlayabiliriz. Her bel ağrısı olanda bel fıtığı hiç olmayabilir. Çünkü bel fıtığından başka onlarca hastalık bel ağrısı yapabilir. Bel fıtığı olan bir insanda bel ağrısı oladabilir ve olmayadabilir.

Hastalık zannetmek…

Fıtıklaşmış diskler MR'da görülebildiği için, tesadüfen bulunsalar bile genellikle bel ağrısından sorumlu tutulurlar. Bu durum, gereksiz endişeye, aşırı tedaviye ve hatta hastanın semptomlarını hafifletmeyen ameliyatlara yol açabilir.

Sonuç

Bel fıtığı (fıtıklaşmış bir disk), özellikle bir sinir köküne baskı yapıyorsa bel ağrısına neden olabilirken, çoğu bel ağrısı bel fıtığından kaynaklanmaz. Bu ikisinin karıştırılması yanlış teşhise ve uygunsuz tedaviye hatta ameliyata yol açabilir. Hem hastalar hem de doktorlar için için, sadece taramadaki görüntüyü değil, hastayı tedavi etmek çok önemlidir. Doğru değerlendirme, şikayetler ile uygunluk ve hasta eğitimi, sırt ağrısını akıllıca ve etkili bir şekilde yönetmenin anahtarıdır. Doğru tanı doğru tedaviyi ve memnuniyeti getirir. 

Doç. Dr. Abdullah Emre TAÇYILDIZ